Poradnik

Osy i szerszenie w Szczecinie - 4 gatunki, fakty i mity

18 paź

W zeszłym tygodniu na Facebooku krążył post - grafika z czterema gatunkami os i szerszeni, podpisana „identyfikuj zanim zadziałasz”. Trzydzieści dziewięć polubień, piętnaście udostępnień i rośnie... Sam dostałem go od trzech różnych osób z pytaniem „czy to prawda?”. Od razu wyjaśnijmy sobie jedno: gatunków os i innych żądłówek w naszym regionie jest znacznie więcej niż cztery. Postanowiłem więc zgłębić ten temat, bo w końcu uczymy się całe życie. Poniżej dostajecie moją opinię opartą na doświadczeniu, wiedzy i aktualnych przepisach obowiązujących w naszym kraju. Część informacji w tym poście jest aktualna. Część jest błędna - i to nie jest drobiazg. Jeden z punktów mówi, że szerszeń europejski jest objęty ścisłą ochroną prawną w Polsce i „nigdy nie wolno go niszczyć”. To było prawdą do 2014 roku. Od ponad dekady już nie jest - i ta różnica ma znaczenie, kiedy gniazdo szerszeni wisi nad drzwiami wejściowymi, a Ty się zastanawiasz, czy wzywanie kogokolwiek jest legalne. W Szczecinie i na Pomorzu Zachodnim sezon os i szerszeni trwa zazwyczaj od maja do września, choć przy sprzyjającej pogodzie owady pozostają aktywne również w październiku. W tym czasie regularnie odbieram telefony z pytaniami: czy to szerszeń azjatycki, czy mogę usunąć gniazdo sam, czy to, co siedzi pod balkonem, jest niebezpieczne itp. **I tutaj pojawiła się ważna nowość.** W październiku 2026 roku naukowcy potwierdzili pierwsze występowanie szerszenia azjatyckiego (*Vespa velutina nigrithorax*) w Polsce. Pod Krakowem odnaleziono również jego gniazdo. Jeszcze niedawno pisaliśmy o zagrożeniu zbliżającym się do naszych granic, a dziś mamy już potwierdzone wykrycie tego gatunku na terenie kraju. Dlatego zaktualizowałem ten artykuł. Porządkuję w nim to, co naprawdę wiadomo o czterech gatunkach żądłówek przedstawionych na popularnej grafice, wyjaśniam, co mówi polskie prawo, i pokazuję, dlaczego prawidłowa identyfikacja owada ma znaczenie. Szczególną uwagę poświęcam szerszeniowi azjatyckiemu, bo jego pojawienie się w Polsce to już nie tylko temat dyskusji wśród pszczelarzy, ale fakt, który warto potraktować poważnie.

Osy i szerszenie w Szczecinie - 4 gatunki, fakty i mity

W zeszłym tygodniu na Facebooku krążył post - grafika z czterema gatunkami os i szerszeni, podpisana "identyfikuj zanim zadziałasz". Trzydzieści dziewięć polubień, piętnaście udostępnień i rośnie. Sam dostałem go od trzech różnych osób z pytaniem "czy to prawda". Więc postanowiłem zgłębić ten temat i dostajecie poniżej moją opinię opartą na doświadczeniu, wiedzy i aktualnych aspektach prawnych w naszym kraju.

Na początku wyjaśnijmy sobie od razu, aby nie było nieporozumień. 4 gatunki os w opisie to uproszczenie na potrzeby wyjaśnienia viralowej grafiki, w rzeczywistości w naszym regionie spotykamy znacznie więcej gatunków żądłówek i każda wymaga innego podejścia.

Część informacji w tym poście jest aktualna. Część jest błędna - i to nie jest drobiazg. Jeden z punktów mówi, że szerszeń europejski jest objęty ścisłą ochroną prawną w Polsce i "nigdy nie wolno go niszczyć". To było prawdą do 2014 roku. Od ponad dekady już nie jest - i ta różnica ma znaczenie, kiedy gniazdo szerszeni wisi nad drzwiami wejściowymi a Ty się zastanawiasz, czy wzywanie kogokolwiek jest legalne.

W Szczecinie i na Pomorzu Zachodnim sezon os i szerszeni trwa od maja do września. W tym czasie regularnie odbieram telefony z pytaniami: czy to szerszeń azjatycki, czy mogę usunąć gniazdo sam, czy to co siedzi pod balkonem jest niebezpieczne. Ten artykuł porządkuje to, co naprawdę wiadomo o czterech gatunkach żądłówek przedstawionych na grafice - łącznie z gatunkiem, którego obecność po raz pierwszy potwierdzono w Polsce w październiku 2026 roku, choć na Pomorzu Zachodnim nadal nie mamy potwierdzonego stanowiska.

Cztery żądłówki, jeden viralowy post i jeden poważny błąd

Pamiętajcie - od razu śpieszę z wyjaśnieniem - nasza firma identyfikuje gatunek przed przystąpieniem do prac dezynsekcji, ponieważ techniki usuwania gniazd (np. pod dachem czy w ziemi) różnią się w zależności od biologii owada.

Zacznę od tego posta z Facebooka, bo to dobry punkt wyjścia.

Grafika porównująca cztery gatunki - klecankę (Polistes dominula), szerszenia europejskiego, szerszenia azjatyckiego i osę niemiecką - krążyła w zeszłym tygodniu po lokalnych grupach. Forma jest dobra: identyfikacja przed reakcją to właściwy kierunek myślenia. Problem jest w szczegółach.

Post twierdzi, że szerszeń europejski (Vespa crabro) jest w Polsce objęty ścisłą ochroną gatunkową i że "nigdy nie wolno go niszczyć".

To jest informacja, która była prawdziwa - ale przestała być prawdziwa ponad dziesięć lat temu. Od 2014 roku szerszeń europejski nie znajduje się na liście gatunków chronionych. Usuwanie jego gniazd jest legalne i nie wymaga zezwoleń wynikających z ochrony gatunkowej.

Ten mit jest wyjątkowo trwały, bo brzmi wiarygodnie - szerszenie wyglądają groźnie, ludzie chcą wierzyć że istnieje jakaś prawna bariera przed ich usuwaniem, więc informacja o "ścisłej ochronie" rozchodzi się łatwo. W praktyce skutek jest odwrotny do zamierzonego: ludzie z gniazdem szerszeni nad drzwiami wejściowymi czytają taki post, myślą że nic nie mogą zrobić legalnie, i albo żyją z zagrożeniem dłużej niż powinni, albo próbują rozwiązać problem sami - co przy szerszeniach bywa znacznie bardziej niebezpieczne niż wezwanie specjalisty.

Klecanka - osa, którą warto zostawić w spokoju

Klecanka (Polistes dominula) to gatunek, który rzeczywiście zasługuje na dobrą reputację. Buduje charakterystyczne, otwarte gniazdo w kształcie plastra - bez zewnętrznej osłony, więc komórki z larwami są widoczne z zewnątrz. Najczęściej znajdziesz takie gniazdo pod okapem, na strychu, w altanie albo pod balkonem.

Klecanki są drapieżnikami - żerują głównie na gąsienicach i innych owadach uznawanych za szkodniki ogrodowe. Kolonia jest zwykle mała, kilkadziesiąt osobników, i w przeciwieństwie do szerszeni czy os niemieckich, klecanki rzadko są agresywne, jeśli nikt nie atakuje samego gniazda.

Z punktu widzenia DDD - to jest gatunek, przy którym w większości przypadków rekomendujemy obserwację, nie interwencję. Jeśli gniazdo jest w miejscu gdzie nikt nie przechodzi blisko i nikt nie jest uczulony na jad błonkówek, klecanka sama zniknie jesienią, a populacja owadów ogrodowych przez całe lato będzie pod kontrolą za darmo.

Szerszeń europejski - najbardziej niezrozumiany owad w Polsce

To jest serce tego artykułu, bo to właśnie wokół tego gatunku krąży najwięcej dezinformacji.

Status prawny - co się zmieniło i kiedy

Do 2014 roku szerszeń europejski (Vespa crabro) był w Polsce objęty ochroną gatunkową. Od tego czasu status się zmienił - szerszeń europejski został usunięty z listy gatunków chronionych. Według obowiązujących wykazów ochrony gatunkowej sytuacja jest jednoznaczna: usuwanie gniazd szerszenia europejskiego jest legalne i nie wymaga zezwolenia z tytułu ochrony gatunkowej.

Warto tu doprecyzować jedną rzecz: rozporządzenie z grudnia 2016 roku reguluje ochronę gatunkową zwierząt, a szerszeń europejski nie figuruje w jego wykazach gatunków chronionych. Nie oznacza to jednak, że każde gniazdo należy usuwać. Najpierw oceniamy rzeczywiste zagrożenie, miejsce gniazdowania i możliwość pozostawienia kolonii w spokoju.

Czyli: w przypadku zwykłego gniazda szerszenia europejskiego nie trzeba uzyskiwać zezwolenia GDOŚ z tytułu ochrony gatunkowej - w przeciwieństwie do tego co sugeruje viralowy post.

Jak rozpoznać i gdzie szukać

Szerszeń europejski to największy rodzimy przedstawiciel rodziny osowatych w Polsce - dorosłe robotnice osiągają zwykle około 1,8-2,5 cm, a królowe mogą przekraczać 3 cm. Charakterystyczne brunatno-rdzawe ubarwienie głowy i tułowia z żółtymi pasami na odwłoku. Gniazda budowane są z przeżutego drewna - papierowa, szarobrązowa masa, typowo w dziuplach drzew, na poddaszach, w skrzynkach dla ptaków, czasem w pustych przestrzeniach murów.

Mimo reputacji, szerszenie europejskie są w naturze stosunkowo spokojne - patrolują teren w poszukiwaniu owadów, żywią się też sokami drzew i owocami. Atakują głównie wtedy, gdy ktoś bezpośrednio zaatakuje lub potrząśnie gniazdem.

Kiedy dzwonić do DDD

Pojedynczy szerszeń latający po ogrodzie - nie wymaga interwencji. Gniazdo w lokalizacji oddalonej od miejsc przebywania ludzi - można zostawić, szerszenie same opuszczą gniazdo jesienią i nie wracają do tego samego gniazda następnego roku.

Gniazdo w ścianie, na strychu nad sypialnią, w pobliżu wejścia, na tarasie, w altanie gdzie spędzasz czas - to są sytuacje gdzie interwencja ma sens. Przy dużych gniazdach - a kolonia szerszenia europejskiego może liczyć kilkaset osobników - usuwanie wymaga odpowiedniego sprzętu ochronnego i wiedzy o tym, w jakich godzinach i temperaturze robić to bezpiecznie.

Szerszeń azjatycki w Polsce - pierwsze potwierdzone gniazdo w 2026 roku

To jest część artykułu, która wymagała aktualizacji. Kiedy pisałem pierwotną wersję, szerszeń azjatycki był dla nas zagrożeniem zbliżającym się od zachodu i południa. W październiku 2026 roku sytuacja się zmieniła. Naukowcy potwierdzili pierwsze osobniki i gniazdo tego gatunku w Polsce. Nie ma sensu dalej pisać, że go u nas nie ma.

Skąd się wzięła ta inwazja

Szerszeń azjatycki, nazywany również szerszeniem żółtonogim (Vespa velutina nigrithorax), pochodzi z Azji. Do Europy trafił przypadkowo - najprawdopodobniej wraz z transportem towarów do Francji około 2004 roku. Pierwsze obserwacje na terenie Francji pochodzą właśnie z tego okresu.

Od tego momentu gatunek rozprzestrzenia się po Europie w tempie, które entomolodzy opisują jako bardzo szybkie. Jego obecność stwierdzono już w wielu krajach europejskich, w tym w Niemczech i państwach sąsiadujących z Polską.

W 2024 roku na Słowacji wykryto gniazdo Vespa velutina. Kolejne doniesienia z Europy Środkowej pokazywały, że pojawienie się tego gatunku w Polsce staje się coraz bardziej prawdopodobne.

Aktualizacja 18 października 2026 - szerszeń azjatycki dotarł do Polski

Wszystko zaczęło się od zdjęcia opublikowanego 26 września 2026 roku w serwisie iNaturalist. Początkowo była to internetowa obserwacja. Zainteresowali się nią naukowcy i pszczelarze, którzy ruszyli w teren, aby sprawdzić, czy rzeczywiście chodzi o inwazyjnego szerszenia żółtonogiego (Vespa velutina nigrithorax).

14 października odnaleziono gniazdo w Wielkiej Wsi pod Krakowem. Obecność gatunku potwierdzono również w pasiece Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie, gdzie zaobserwowano pojedyncze osobniki. 17 października Polska Agencja Prasowa opisała te ustalenia, powołując się na naukowców zaangażowanych w poszukiwania.

To już nie jest wyłącznie przypuszczenie czy kolejna sensacyjna grafika z internetu. Mamy pierwsze potwierdzone stwierdzenie tego gatunku w Polsce. Ale uwaga: jedno odnalezione gniazdo nie oznacza automatycznie, że szerszeń azjatycki trwale zadomowił się w naszym kraju. To pokażą kolejne sezony i dalszy monitoring.

Co ciekawe, karta gatunku Generalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska nadal podaje, że gatunek nie występuje w Polsce. Trzeba więc odróżnić stan opublikowanej karty informacyjnej od nowszych ustaleń terenowych. Właśnie dlatego przy takich informacjach sprawdzam daty i źródła, zamiast powielać jeden nagłówek.

Źródła aktualizacji: Nauka w Polsce / PAP, 17.10.2026, Pasieka24, 15.10.2026 oraz karta gatunku GDOŚ.

Dlaczego to ma znaczenie dla Szczecina

Pierwsze wykrycie w Małopolsce nie przesądza jeszcze, czy gatunek utrzyma się w Polsce na stałe. Dla pszczelarzy to poważny temat, bo szerszeń azjatycki aktywnie poluje na pszczoły miodne.

Dla Szczecina znaczenie jest szczególne - bliskość granicy z Niemcami, gdzie gatunek już występuje, sprawia że region zachodni Polski wymaga uważnego monitoringu. W lipcu 2026 roku wykryto gniazdo szerszenia azjatyckiego w niemieckim Eisenhüttenstadt, niedaleko polskiej granicy. To kolejny sygnał, że nie możemy traktować tego owada wyłącznie jako problemu Francji czy Hiszpanii.

Nie oznacza to jednak, że szerszeń azjatycki występuje już w Szczecinie. Na dzień tej aktualizacji nie mamy potwierdzonego stanowiska tego gatunku na Pomorzu Zachodnim. Pierwsze polskie gniazdo odnaleziono pod Krakowem, a nie przy naszej zachodniej granicy.

Jak rozpoznać i co robić

Szerszeń azjatycki (Vespa velutina nigrithorax) różni się od szerszenia europejskiego wyraźnie. Tułów jest bardzo ciemny, niemal czarny - bez charakterystycznych rdzawych odcieni typowych dla szerszenia europejskiego. Odwłok ma szeroki pomarańczowy pas, a odnóża zakończone są żółtym kolorem. To właśnie żółte zakończenia nóg są jedną z najbardziej przydatnych cech rozpoznawczych.

Wbrew temu, co sugeruje nazwa, szerszeń azjatycki nie musi być większy od naszego szerszenia europejskiego. Dlatego samo stwierdzenie "widziałem ogromnego szerszenia" nie wystarczy do identyfikacji.

Gniazda wtórne bywają duże, owalne i często znajdują się wysoko w koronach drzew, ale wiosenne gniazda pierwotne mogą powstawać również niżej, w osłoniętych miejscach. Sama wysokość gniazda nie wystarcza do identyfikacji gatunku.

Jeśli zobaczysz w Szczecinie lub okolicach owada, który wydaje się pasować do tego opisu - ciemny tułów, żółte zakończenia nóg i pomarańczowy pas na odwłoku - nie próbuj niczego usuwać samodzielnie.

Zrób zdjęcie z bezpiecznej odległości, zapisz lokalizację i zgłoś obserwację do Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska. Możesz też udokumentować ją w serwisie iNaturalist, ale sam wpis w aplikacji nie zastępuje zawiadomienia właściwego organu.

Szerszeń azjatycki jest inwazyjnym gatunkiem obcym, dlatego podejrzenie jego występowania wymaga innego podejścia niż zwykłe usuwanie gniazda os czy szerszenia europejskiego. Najpierw identyfikacja i zgłoszenie, a dopiero później odpowiednie działania.

Każde pierwsze zgłoszenie ma znaczenie. Szczególnie teraz, kiedy naukowcy dopiero ustalają rzeczywistą skalę występowania gatunku w Polsce.

Osa niemiecka - ta przy grillu, którą faktycznie warto traktować poważnie

Osa niemiecka (Vespula germanica) to gatunek, z którym większość ludzi w Szczecinie ma kontakt każdego lata - to właśnie jedne z tych os krążących wokół grilla, owoców, słodkich napojów i kontenerów na śmieci.

Osa niemiecka buduje gniazda podziemne - w opuszczonych norach gryzoni, pustych przestrzeniach pod fundamentami, czasem w skrzynkach na kompost. Może również gniazdować w przestrzeniach budynków. Kolonia może liczyć kilka tysięcy osobników w szczycie sezonu, a wyjątkowo rozbudowane kolonie jeszcze więcej.

To jest gatunek, przy którym interwencja DDD ma sens najczęściej - nie ze względu na status prawny, ale ze względu na skalę kolonii i lokalizację gniazd. Gniazdo podziemne pod tarasem lub w pobliżu wejścia do domu, z tysiącami osobników, to realne ryzyko wielokrotnych użądleń - szczególnie jeśli ktoś nieświadomie nadepnie w pobliżu wejścia podczas prac ogrodowych.

Kiedy dzwonić pod 112 - sygnały, które trzeba znać

Trudności w oddychaniu, obrzęk języka lub gardła, zawroty głowy, omdlenie czy objawy gwałtownego spadku ciśnienia po użądleniu - to mogą być objawy reakcji anafilaktycznej i wymagają natychmiastowego wezwania pomocy medycznej. Nie czekamy, aż samo przejdzie.

Jedno użądlenie u osoby nieuczulonej zwykle kończy się bólem i obrzękiem w miejscu użądlenia - nieprzyjemnie, ale zazwyczaj bez zagrożenia życia. Problem zaczyna się przy alergii na jad błonkówek, gdzie nawet jedno użądlenie może wywołać reakcję ogólnoustrojową, oraz przy wielokrotnych użądleniach, gdy kolonia broni gniazda masowo.

Przy podejrzeniu anafilaksji należy natychmiast wezwać pomoc pod numerem 112. Osoba, której przepisano adrenalinę w autowstrzykiwaczu, powinna zastosować ją zgodnie z otrzymanymi zaleceniami medycznymi.

Praktyczna checklista - co robić latem w Szczecinie

Otwarte gniazdo plastrowe pod okapem

Prawdopodobnie klecanka. Niewielka kolonia, miejsce na uboczu - można obserwować bez interwencji. Sama zniknie jesienią.

Większe gniazdo z papierowej masy w dziupli lub na strychu

Możliwy szerszeń europejski. Jeśli lokalizacja jest blisko miejsc gdzie ludzie regularnie przebywają - interwencja może być uzasadniona i nie wymaga zezwolenia z tytułu ochrony gatunkowej szerszenia europejskiego.

Owad z ciemnym tułowiem, pomarańczowym pasem na odwłoku i żółtymi zakończeniami nóg

Możliwy szerszeń azjatycki. Nie dotykać, sfotografować z bezpiecznej odległości, zapisać lokalizację i zgłosić do Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska. Obserwację można dodatkowo udokumentować w iNaturalist.

Osy przy grillu, gniazdo podziemne

Możliwa osa niemiecka lub inny gatunek os społecznych. Przy większej kolonii blisko domu - warto wezwać specjalistę zanim ktoś zostanie użądlony wielokrotnie.

Wielokrotne użądlenia i problemy z oddychaniem

112, bez wahania. Objawy anafilaksji mogą pojawić się również po pojedynczym użądleniu.

Dlaczego identyfikacja ma znaczenie - podsumowanie

Cztery gatunki, cztery różne podejścia - to było dobre założenie viralowego posta. Jeden szczegół prawny był nieaktualny o dekadę, a informacje o występowaniu szerszenia azjatyckiego zdążyły zmienić się już po publikacji pierwszej wersji tego tekstu. Przy temacie, gdzie ludzie podejmują decyzje pod wpływem strachu, daty i prawidłowa identyfikacja mają realne znaczenie.

W Szczecinie i na Pomorzu Zachodnim sezon os i szerszeni trwa zazwyczaj od maja do września, ze szczytem aktywności kolonii pod koniec lata. W zależności od pogody aktywność może utrzymywać się również w październiku.

Jeśli masz gniazdo i nie jesteś pewien co to za gatunek, czy interwencja jest potrzebna i czy jest legalna - zadzwoń, opisz co widzisz, najlepiej wyślij zdjęcie. Ocenimy sytuację i powiemy wprost czy to wymaga działania, czy można zostawić naturze.

Jeżeli natomiast podejrzewasz obecność szerszenia azjatyckiego, pamiętaj o zgłoszeniu obserwacji właściwym służbom ochrony przyrody. Przy gatunku inwazyjnym prawidłowa identyfikacja ma znaczenie nie tylko dla bezpieczeństwa ludzi, ale również dla ochrony środowiska.

Telefon: 537 775 477. Działamy na terenie Szczecina i całego Pomorza Zachodniego.

Arenzano DDD Szczecin. Ostatnia aktualizacja: 18 października 2026.

Sprawdź naszą ofertę już dziś

Odwiedź naszą stronę, aby odkryć nasze usługi i skorzystać z wyjątkowych ofert, które podniosą Twój biznes na wyższy poziom.

Napisz do nas
Blog

Przeglądaj inne artykuły

Pchły w mieszkaniu 11 lis
BLOG

Pchły w mieszkaniu

W tym tygodniu odebrałem osiem telefonów w tej samej sprawie. Za każdym razem padało podobne pytanie: „Mamy pchły w mieszkaniu. Co robić?”. Postanowiłem zebrać odpowiedzi w jednym miejscu. Zacznę jednak od historii, o której myślałem już od dawna.

Pluskwy pod lupą naukowców 11 lis
BLOG

Pluskwy pod lupą naukowców

"Czy ślady ukąszeń pluskiew oznaczają, że do pogryzienia doszło właśnie w tym miejscu? Niekoniecznie." Reakcja skórna może pojawić się z opóźnieniem, dlatego samo wystąpienie zmian na skórze nie pozwala jednoznacznie ustalić miejsca ani czasu ukąszenia. To szczególnie ważne dla hoteli, hosteli i apartamentów Airbnb, gdzie takie zgłoszenia mogą prowadzić do reklamacji i sporów. Co jeszcze pokazują badania naukowców? Siedem zaskakujących wniosków komentuje technik Arenzano DDD ze Szczecina.

Szkodniki zbiorów muzealnych - jak je rozpoznać i zwalczać? 23 paź
Poradnik

Szkodniki zbiorów muzealnych - jak je rozpoznać i zwalczać?

Słowo od Marcina . Z anoksją pierwszy raz zetknąłem się w Niemczech. Pracowałem wtedy w dużej firmie pest control, jako zwykły technik, jeden z wielu. Przy niektórych zleceniach, realizowanych w obiektach przechowujących cenne zbiory, można było zobaczyć coś zupełnie innego niż podczas codziennej pracy przy zwalczaniu szkodników. Pamiętam eksponaty, różne zabytkowe przedmioty, mnóstwo folii, przewody i jakieś urządzenia. Wszystko wyglądało dość nietypowo. Szczerze mówiąc, nie wiedziałem wtedy nawet dokładnie, co oznacza słowo „anoksja”, a tym bardziej jaka technologia się za nim kryje. Takie zlecenia budziły ciekawość również wśród innych techników. Zdarzało się, że koledzy podjeżdżali specjalnie, żeby zobaczyć, co się tam dzieje. Trudno się dziwić. Przecież zwykły człowiek często nie ma możliwości obejrzenia z bliska przedmiotów o takiej wartości historycznej i kulturowej. Każdy chciał skorzystać z okazji. W Niemczech widziałem również całe budynki przykryte specjalnymi osłonami. Tam jednak stosowano inną metodę: fumigację, czyli gazowanie z użyciem środków fumigacyjnych. Nie była to anoksja. Wtedy nie zastanawiałem się szczególnie nad różnicami. Miałem swoje zlecenia, swoje trasy i zupełnie inne zmartwienia. Nie wiedziałem nawet, czy zostanę w Niemczech, czy wrócę do Polski. A jeśli wrócę, to czy starczy mi odwagi, żeby otworzyć własną firmę DDD i wziąć na siebie odpowiedzialność za rozwiązywanie cudzych problemów. Życie samo to rozstrzygnęło. Wróciłem, założyłem Arenzano i od lat zwalczam szkodniki w domach, firmach i instytucjach. Kołatka i spuszczela spotykałem w terenie potem jeszcze kilka razy. Przy niektórych obiektach stosowano fumigację. To skuteczna metoda w odpowiednio dobranych warunkach, ale nie każdy przedmiot można traktować w ten sam sposób. Rękopis, polichromia czy XVIII-wieczny ornat to nie belka stropowa. Tu nie ma miejsca na eksperymenty. Dlatego dziś wracam do technologii, którą po raz pierwszy zobaczyłem w Niemczech wiele lat temu. Wtedy była dla mnie czymś niezrozumiałym, jedną z wielu ciekawostek, jakie człowiek spotyka podczas pracy. Dopiero po latach zacząłem świadomie interesować się jej możliwościami w ochronie zabytków i cennych zbiorów. Uważam, że muzeum, archiwum, parafia czy prywatny kolekcjoner powinni mieć realny wybór metody ochrony swoich zbiorów. I właśnie dlatego rozwijamy anoksję azotową w Arenzano.

Usuwanie gniazd jaskółek – czy to legalne? 20 wrz
Poradnik

Usuwanie gniazd jaskółek – czy to legalne?

Czy można legalnie usunąć gniazdo jaskółki z elewacji, balkonu albo znad okna? Wyjaśniam, kiedy można to zrobić bez zezwolenia, dlaczego puste gniazdo nie oznacza pełnej dowolności i kiedy trwałe zabezpieczenie miejsca może wymagać zgody RDOŚ.

Kontakt

Skontaktuj się z nami

ZADZWOŃ TERAZ – 537 775 477 ZADZWOŃ TERAZ – 537 775 477